بیست و یکمین دور کتابخوانی مجله درواز به کتاب «توتم‌پرستی» نوشته دکتر علی شریعتی اختصاص یافته بود، و توسط فرنگیسی حسینی که خلاصه آن به شرح زیر است، بیان شد.
توتم یعنی یک نشانه یا چیزی که انسان هویت خود را در آن پیدا می‌کند. در گذشته، توتم می‌توانست یک حیوان، درخت یا نشانه‌ای باشد که یک قبیله آن را مقدس می‌دانست و به آن افتخار می‌کرد.
اما از نگاه دکتر علی شریعتی، توتم فقط مربوط به گذشته نیست. امروز نیز هر چیزی که انسان تمام ارزش و هویت خود را در آن خلاصه کند، می‌تواند توتم او باشد؛ مانند پول، مقام، قدرت، شهرت، قوم یا حتی یک شخص خاص.
به برداشت من، نویسنده می‌خواهد نشان دهد که انسان همیشه به دنبال چیزی بوده است که به آن تکیه کند و هویت خود را در آن پیدا کند. در گذشته این وابستگی در قالب قبیله و توتم بود، اما امروز شکل آن تغییر کرده است.
برای مثال، بعضی قبایل گرگ را نماد شجاعت و قدرت و برخی دیگر عقاب را نماد آزادی و بزرگی می‌دانستند. بنابراین، توتم تنها یک نماد نبود، بلکه به افراد هویت و احساس قدرت می‌بخشید.
اما پیام اصلی کتاب این است که انسان نباید تمام ارزش خود را در یک وابستگی خلاصه کند. اگر انسان به جای ساختن شخصیت، اخلاق و اندیشه خود، فقط به یک نام یا وابستگی تکیه کند، از رشد واقعی باز می‌ماند.
اگر به جامعه خود، به‌ویژه افغانستان، نگاه کنیم، می‌بینیم که گاهی وابستگی‌های قومی و گروهی نیز به نوعی توتم تبدیل می‌شوند. احترام به فرهنگ، زبان و تاریخ خود ارزشمند است، اما نباید باعث شود دیگران را کمتر از خود بدانیم. ارزش واقعی انسان به اخلاق، دانش، رفتار نیک و خدمت به دیگران است.
یکی دیگر از نکات مهم کتاب، اهمیت قلم است. قلم نماد آگاهی، حقیقت و مسئولیت است و می‌تواند اندیشه‌ها را زنده نگه دارد و در آگاهی جامعه نقش مهمی داشته باشد.
در نهایت، برداشت من از این کتاب این است که دکتر علی شریعتی انسان را به آگاهی، شناخت و آزادی فکری دعوت می‌کند. او می‌خواهد بگوید انسان نباید اسیر وابستگی‌های کورکورانه شود، بلکه باید با عقل، آگاهی و تفکر مسیر زندگی خود را انتخاب کند.
به باور من، مهم‌ترین پیام این کتاب این است که:
انسان باید خودش را بسازد، نه اینکه پشت یک نام یا وابستگی پنهان شود.
فرنگیسی حسینی